Maciej Pinkwart
Grecja 2026
Słoneczny patrol
10. Samotna biała kolumna

17 czerwca, środa. Plaża,
powrót, basen, kawa, po 15-tej wyruszamy do Eginy. Stolica wyspy, położona na
zachodnim wybrzeżu, to spore i ciasno zabudowane miasto, liczące ponad sześć
tysięcy mieszkańców. Życie skupia się tu głównie w okolicach portu, a właściwie
– portów, przystani jachtowej i niezliczonych tawern i restauracji, usytuowanych
wzdłuż nabrzeża. Ale najciekawszym i najstarszym zabytkiem jest tu Colonna,
jak z włoska nazywa się to, co pozostało ze Świątyni Apolla, wybudowanej we
wczesnym stylu doryckim w latach 520-510 p.n.e. Usytuowana na niewysokim
wzgórzu, górującym nad miastem, kiedyś pełniła funkcję egińskiego akropolu.
Teren świątyni ma 35 x 19 m i z całego monumentalnego założenia została jedna
jedyna marmurowa kolumna (stąd wenecka nazwa) o wysokości ok. 8 metrów, która
oparła się trzęsieniom ziemi i upływowi czasu. I zniszczeniom, jakie celowo
zostały tu dokonane przez chrześcijańskie władze Bizancjum, likwidujące widome
pozostałości dawnych kultów. Dziś na miejscu kolumnę podtrzymują stalowe liny,
mocno zakotwiczone w ziemi. Samotna, biała konstrukcja była widoczna z wielu
kilometrów od strony morza i pełniła funkcję doskonałego punktu orientacyjnego.
Dziś wyjątkowo gorąco. W niewielkim gaju piniowym u podstawy wzgórza jest co
prawda cień, ale za to nie ma przewiewu. Z przyjemnością więc korzystam z
niezwykłego urządzenia: w pień sosny wprawiony jest… kran z bieżącą, chłodną
wodą. Powoli wchodzimy na teren świątyni. Wyraźnie widać fundamenty i bazy
kolumn, które nie przetrwały, oglądamy ślady prehistorycznego osiedla –
fragmenty ścian domów, ciasne uliczki, ruiny warsztatów rzemieślniczych. Nieco
szokuje nas wiadomość, że to pozostałości z XXVI-XXV w. p.n.e. Informacja na
miejscu podpowiada nam, że są tu też ruiny mniejszych świątyń, dedykowanych
Artemidzie i Dionizosowi. Zachowały się północne mury akropolu, których budowę
datuje się na około 1600 r. p.n.e., a niektóre ruiny pochodzą z około 1300 r.
p.n.e. Na akropolu są też szczątki grobowca Attal
osa I (269-197 p.n.e., władcy
Pergamonu (dziś Turcja), który za 30 talentów kupił Eginę od Związku Etolskiego,
chcąc stworzyć sobie dogodną bazę morską podczas walk z Macedonią. Nie jest to
grobowiec prawdziwy, tylko cenotaf – wzniesiony dla upamiętnienia
bywającego na Eginie króla Pergamonu. On sam zmarł w środkowej Grecji, w Tebach,
a pochowany został w ojczystym Pergamonie (dziś tureckie Bergamo).
Ludzi zwiedzających Colonnę niewielu, ale naszą uwagę zwraca młode małżeństwo z
Izraela: mama zwiedza osobno, a tato z synkiem osobno. Obaj panowie noszą
przykładnie jarmułki, co zauważamy, gdy proszą nas o zrobienie zdjęcia. Odnoszę
wrażenie, że jest im w tym bardzo gorąco. Od zachodu wzgórze opada do morza
stromym klifem, więc teren jest ogrodzony i zabezpieczony przed poślizgnięciem
się. Nieopodal wejścia i kasy biletowej znajduje się muzeum archeologiczne, w
którym jest to co zawsze: garnki, skorupy, większe i mniejsze naczynia
gospodarskie i liturgiczne. Mieści się w trzech salach i na niewielkim
dziedzińcu i nie wygląda specjalnie efektownie, ale powstało już w 1828 r. jako
pierwsze narodowe muzeum archeologiczne w niepodległej Grecji. Zbiory obejmują
artefakty od neolitu i epoki brązu aż po okres rzymski, odnalezione głównie
podczas wykopalisk na wzgórzu świątynnym. Na dziedzińcu muzeum eksponowana jest
doskonale zachowana mozaika podłogowa z VI wieku n.e., pochodząca z synagogi w
Eginie, a także kilka marmurowych steli nagrobnych z okresu klasycznego.
Późny obiad w portowej tawernie. Zwiedzanie reszty miasta na razie sobie
darowujemy: upał jest coraz większy, tak że krótką drogę od Colonny do portu
pokonujemy jak muchy w smole, pełznąc od cienia do cienia. A przede wszystkim –
musimy być wcześniej w domu, żeby się chociaż częściowo już dziś spakować –
nazajutrz po 11-tej musimy się zaokrętować na prom, który przewiezie nas z wyspy
na Peloponez.
